Żywienie w RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów, czyli RZS, jest chorobą autoimmunologiczną tzn. taką, w której organizm atakuje własne komórki. Czemu to robi? Do końca nie wiadomo, ale podejrzewa się czynniki genetyczne, palenie tytoniu, infekcję lub stres. Taki czynnik wyzwala reakcję zapalną, w wyniku której dochodzi do destrukcji stawów i zajęcia błony maziowej. Nieleczona choroba prowadzi do zniekształceń, a nawet do inwalidztwa.

Leczenie RZS to przede wszystkim leczenie farmakologiczne, ale dużą rolę odgrywa również fizjoterapia, rehabilitacja, psychoterapia oraz… dietoterapia. Nie jest to zdanie wyssane z palca, albo przeceniane ze względu na zawód, który pełnię. Fakt znaczenia diety w RZS potwierdzają liczne publikacje naukowe, których źródła podaję na końcu artykułu. Istnieją przesłanki, które pozwalają nam sądzić, że odpowiednio dobrane żywienie wpływa na aktywność choroby, w tym na odczucia bólowe! Odpowiednia dieta, czyli jaka?

Wskazania dietetyczne w RZS

  • Jeśli chorujesz na RZS musisz wiedzieć, że nadwaga i otyłość obciążają dodatkowo stawy. Zatem krokiem numer jeden powinna być przemyślana, stopniowa redukcja masy ciała.
  • RZS to stan zapalny! W tradycyjnej diecie dominują kwasy tłuszczowe omega 6, co daje skutek zapalny. Aby odwrócić tę sytuację musimy sprawić, żeby w naszej diecie dominowały kwasy omega 3- dlatego włączamy do diety m.in. olej lniany, ryby morskie i siemię lniane.
  • Badania wykazały, że stres oksydacyjny odgrywa dużą rolę w rozwoju RZS, dlatego zaleca się wysokie spożycie witaminy E, witaminy C i selenu. Wit. E znajdziemy w zarodkach pszennych i wszelkich olejach, witaminę C w świeżych warzywach i owocach, szczególnie w natce, czy papryce czerwonej lub truskawkach, a selen np. w orzechach brazylijskich.
  • Zalecane jest odpowiednie spożycie witaminy D. Ponieważ z dietą dostarczamy jej za mało, a ekspozycja na słońce występuje tylko w okresie wiosenno- letnim, zalecana jest suplementacja.
  • Ponieważ RZS towarzyszy często sterydoterapia lub lek methotrexat, dieta musi być dostosowana do leków. W przypadku sterydów bezwzględnie ograniczamy sól, która powoduje jeszcze dodatkowe obrzęki. Methotrexat jest antagonistą kwasu foliowego tj. zabiera go z naszego organizmu, dlatego konieczna jest suplementacja w dawce ustalonej przez lekarza.
  • Ważna jest odpowiednia podaż płynów tj. wody, w ilości 2-3 na dobę!
  • Kluczowe jest zdiagnozowanie alergii i ewentualnych nietolerancji pokarmowych.
  • Wyłączamy całkowicie z diety produkty przetworzone, smażone, słodzone. Eliminujemy cukier i czerwone mięso, a także gotowe szynki. Wędliny i czerwone mięso nasilają wytwarzanie kwasu arachidowego, który zwiększa odpowiedź zapalną ustroju.
  • Słodzimy ksylitolem, erytrytolem lub stewią.
  • Pewne doniesienia wskazują na negatywne działanie truskawek, pomidorów, szpinaku i czekolady- mają pogłębiać objawy. Obserwuj swoją reakcję .
  • Eliminujemy alkohol, kawę i mocną herbatę.

 

Przydatna ściąga produktów wskazanych w RZS z uwzględnieniem powyższych zaleceń 

  • Oleje i oliwy: z rzepaku, lniany, z gorczycy, oliwa z oliwek
  • Warzywa i owoce: wszystkie warzywa i owoce w miarę możliwości surowe, o ile nie mamy dolegliwości bólowych po zjedzeniu
  • Ryby: węgorz, łosoś, śledź, makrela, sardynki
  • Mięso: kurczak, cielęcina, indyk, królik*
  • Ziarna, pestki, orzechy: siemię lniane, nasiona chia, orzechy włoskie, brazylijskie, zarodki pszenne, otręby
  • Przyprawy: goździki, oregano, cynamon, majeranek, mięta, bazylia, tymianek, rozmaryn, kurkuma, curry- bez glutaminianu sodu
  • Nabiał: chude twarogi, chude sery, jogurt naturalny o działaniu probiotycznym, kefiry, maślanki**
  • Produkty zbożowe: kasza jaglana, chleb żytni razowy ( o ile nie ma nadkwasoty i innych problemów żołądkowych), makaron pełnoziarnisty, kasze, ryż brązowy, płatki owsiane, amarantus, orkisz***

*niektóre publikacje wskazują na pozytywne działanie diety wegetariańskiej w RZS

**niektóre źródła zalecają dietę bezmleczną w łagodzeniu przebiegu RZS

***dwie publikacje podkreślają, że eliminacja glutenu może hamować aktywność choroby

 

Przykładowy jadłospis- strategia: dieta bezglutenowa, bezmleczna, semiwegetariańska

Śniadanie

Owsianka na wodzie z siekanymi orzechami włoskimi, cynamonem i tartym jabłkiem

  • 3-5 łyżek bezglutenowych płatków owsianych
  • 1/3 łyżeczki cynamonu
  • 2 daktyle
  • 1 jabłko
  • 3 orzechy włoskie

2 śniadanie

Koktajl egzotyczny

  • Mango
  • 1/2 banana
  • 1/3 szklanki mleczka kokosowego

Obiad 

Makrela pieczona z ryżem brązowym i surówką z buraka

  • 1 mała makrela
  • 3 łyżki ryżu brązowego
  • 1 ząbek czosnku
  • tymianek, oregano, sok z cytryny
  • 1 łyżka oleju lnianego do surówki
  • 1 pieczony burak
  • pieprz czarny
  • koperek
  • łyżeczka octu winnego

Podwieczorek 

Ciasto marchewkowe

  • Marchew
  • Olej rzepakowy
  • Siemię lniane
  • Cynamon
  • Mąka z orzechów włoskich
  • Ksylitol

Kolacja

Sałatka z soczewicą

  • 3 łyżki zielonej soczewicy
  • 1 kalarepa
  • 1 ogórek kiszony
  • 1 ząbek czosnku
  • prażone pestki dyni
  • 1 łyżka oleju lnianego

Jadłospis jest przykładową strategią. Niektórzy nie będą widzieć różnicy po wyeliminowaniu glutenu, a będą widzieć różnicę po eliminacji np. mleka lub odwrotnie. Każdy przypadek jest indywidualny i trzeba słuchać swojego organizmu. Eliminację danej grupy produktu najlepiej przeprowadzić pod okiem dietetyka, który będzie manewrować jadłospisami. Często jest to proces żmudny, ale przynoszący w końcu ulgę chorym!

Uwaga, pewną skuteczność diety wegańskiej bezglutenowej w RZS również została dowiedziona w kilku badaniach. Jednak ze względu na wiele czynników m.in. ograniczenia i niechęć chorego, taki model żywienia wprowadza się rzadko. Chorzy nie chcą w podeszłym wieku tak restrykcyjnie zmieniać swój jadłospis. W takiej sytuacji proponuje się kompromis. Oczywiście zgłaszają się pacjenci bardzo zdeterminowani do drastycznej zmiany jadłospisu- wtedy mam większe pole do manewru.

 

Bibliografia

  1. „Witamina D – nowe spojrzenie w medycynie i reumatologii”
  2. „Gluten-free vegan diet induces decreased LDL and oxidized LDL levels and raised atheroprotective natural antibodies against phosphorylcholine in patients with rheumatoid arthritis: a randomized study”
  3. „A vegan diet free of gluten improves the signs and symptoms of rheumatoid arthritis: the effects on arthritis correlate with a reduction in antibodies to food antigens.”
  4. „Beneficial Role of Antioxidants on Clinical Outcomes and Erythrocyte Antioxidant Parameters in Rheumatoid Arthritis Patients”
  5. „The role of omega-3 fatty acids contained in olive oil on chronic inflammation.”
Podziel się dobrem!
Share on Facebook
Facebook
Pin on Pinterest
Pinterest
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Dodaj komentarz